توقیع خطاب به جناب آقا میرزا اسحق انور
از آثار حضرت ولی امرالله - توقیعات مبارکه جلد سوّم، صفحه ۶۷-۶۹
از حیفا بطهران
جناب آقا میرزا اسحق انور زید عزّه و اعزازه
هوالله تعالی
حبیب عزیز عریضۀ مورّخه ۲۵ رمضان بمشاهده یگانه غصن سدرۀ پیمان فدیت احبّآء و اولیآئه فائز فرمودند رجال و نسآء احبّاء الله باید در مقامات وحدت و یگانگی و عفت و فرزانگی ترقّیاتی روز افزون داشته باشند بدرجه‌ئی که امم سائره بآنها تأسّی نمایند و شیفته اعتدال احوال و اخلاق ایشان شوند نه آنکه در رسومات مضرّه و حرّیت مفرطه احبا پیروی دیگران کنند و غریق تدّنی افکار و هواهای نفسانی گردند امروز از جمله وصایا و تعالیم الهیّه‌ئی که جلب افکار متنّورین ملل عالم نموده همانا وحدت عالم انسانی است و حقیقت آن اینکه فعلاً نفوسی از امم مختلفه و فرق متبانیه در ظلّ کلمه وحدانیه در آمده‌اند و ترک الفاظ و عادات و آداب متنوّعه قدیمه نموده اند حال اگر باز در میان آن نفوس مذکوره ذکر و یادی از تفاوت و امتیاز شود یکی دیگری را یهودی گوید و دیگری نفسی را باسم مسلمان نکوهش کند دیگر چه فخر و مباهاتی و چه امتیاز و معلوماتی بجهت مستظلّین در ظلّ کلمه مبارکه باقی ماند و بچه برهان نفوذ امرالله در خارج ارائه گردد این یکی از خدمات مهمّه و اثبات وحدت صرفه و ترک امتیارات جنسی است که بکلمه‌ئی که ادنی اشاره تعصّب و تفاوت قومی در آن باشد احبّا تفوّه ننمایند و ثانی اعتدال در شئون و احوال نساء بهائیان است که نظر بحرّیت مفرطه غربیان نکنند چه که میفرماید «هی شأن الحیوان» و تساوی حقوق چنین نیست بلکه تساوی در تحصیل علوم و فنون و صنایع و بدایع و کمالات و فضائل عالم انسانی است نه حرّیت مضرّه عالم حیوانی امّا حال در بعضی بلاد شرق بین نبات و نساء بعضی نو هوسان موجود که در خصوص البسه و اغذیه و طرز معاشرت و مجالست خواهان اوّل درجه حریّت و آزادیند ولی در علوم و فنون و تربیت و اخلاق حتّی در آداب لازمۀ معاشرت در آخرین مقام تدّنی و حشرشان با نفوس مایۀ شرمساری و ورد زبانشان تساوی حقوق و آزادی و ثالث حسن سلوک و مماشات اغنیاست و خضوع بزرگان نسبت بعموم خصوصاً با فقرا که گفته اند تواضع ز گردن فرازان نکوست نه تنها ترک تکبّر و تفاخر بلکه فقرا و ضعفا را امانت حق دانند و امانت الهیّه را محفوظ و مسرور دارند نه آنکه بآرایش مزید حسرت و ملال آنان گردند وقتی عالم انسان رو بترقی شایسته نهد که رؤسای دنیا در نهایت سادگی زندگی نمایند چندانکه آن طرز زندگی برای عموم رعایا نیز سهل الحصول شود و فقرا را مسرور نماید نه ملول زیرا زندگی ساده و ترک تکبّر و آرایش هر صعوبتی را سهولت بخشد و ظلم و اعتساف را بعدل و انصاف مبدّل کند و عالم را از احتیاجات شدیده برهاند پس سزاوار آن است که احبّای حق فعلاً سرمشق دیگران شوند و جدّاً بر تعدیل اوضاع زندگی برخیزند و محفل مرتّب رجال و نساء قوّتی خارق العاده بفرمایند و بدستور العمل محفل مقدّس روحانی به تحسین شئون ملّت قائم شوند این مختصری از نصائح مفصّله آن یگانه غصن سدرۀ ربانیّه است که بامر مبارکش مرقوم شد.
عبد ذلیل - زرقانی
بخط مبارک:
یار معنوی بمحفل مرکزی کشور مقدّس ایران تأکید صریح گشت تا این امر مهمّ مواظبت تام مُجری نمایند و هیکل امرالله را از اتّصاف به آداب کون محافظه نمایند قلوب را از شائبه بیگانگی پاک و منزّه سازند و به یگانگی حقیقی دلالت کنند تا وحدت جمع اهل بها جلوه‌ئی حیرت انگیز نماید و قوّه امر بها بر مُدّعیان مکشوف و مبرهن و واضح شود ایّدکم الله علی ما تستحکم به دعائم الامر فی تلک الجهات:
بندۀ آستانش شوقی